Ik heb colitis ulcerosa

In het kort

In het kort

  • Bij colitis ulcerosa is een deel van de dikke darm ontstoken.
  • Klachten zijn vooral diarree met bloed en slijm, en buikpijn. 
  • De meeste mensen hebben periodes met klachten en periodes zonder klachten. 
  • U krijgt medicijnen die ontstekingen remmen. 
  • Gezond leven helpt ook om klachten te voorkomen.
  • Soms is een operatie nodig.
Wat is het

Wat is colitis ulcerosa?

Bij colitis ulcerosa is een deel van de dikke darm ontstoken.

De ontsteking begint meestal bij het laatste stukje van de dikke darm, vlak voor de anus: de endeldarm.

Colitis ulcerosa kan op elke leeftijd beginnen, maar begint vaak tussen de 15 en 30 jaar of tussen de 50 en 70 jaar. De ziekte komt vooral veel voor in de noordelijke helft van West-Europa en in Noord-Amerika.

Colitis ulcerosa lijkt op de ziekte van Crohn. Colitis en Crohn zijn beide darmontstekingen die jaren kunnen duren met verergeringen en verbeteringen. We noemen ze chronische darmontstekingen.

Wat merk ik

Verschijnselen van colitis ulcerosa

Bij colitis ulcerosa kunt u deze klachten hebben:

  • diarree, vaak met bloed en slijm erbij, soms met pus
  • buikpijn
  • buikkrampen
  • opgezette buik
  • moeheid
  • misselijkheid
  • bloedarmoede
  • afvallen
  • ontlasting soms niet op kunnen houden
  • het gevoel te moeten poepen, maar er komt niets
  • soms koorts
  • soms verstopping
  • soms uitdroging

Heel soms komen daar nog andere klachten bij, zoals:

  • pijnlijke, gezwollen gewrichten
  • branderige, ontstoken ogen
  • ontstekingen van de huid 

Hoe erg de klachten zijn, verschilt per persoon. Sommige mensen hebben af en toe last, andere continu. De meeste mensen hebben periodes met klachten en periodes zonder klachten.

Oorzaken

Oorzaken van colitis ulcerosa

De precieze oorzaak van colitis ulcerosa is niet bekend. Artsen denken dat de volgende oorzaken een rol spelen bij het ontstaan van colitis ulcerosa:

  • Afweer tegen eigen darmwand
    Bij colitis ulcerosa lijkt het erop dat het beschermsysteem van uw lichaam (immuunsysteem) afweerstoffen tegen uw eigen darmwand maakt. Hierdoor zou de binnenwand van de darm gaan ontsteken.
  • Afweer tegen darmbacteriën
    Ook denken artsen dat het beschermsysteem goede bacteriën in de darm aanvalt. Dat zijn bacteriën die in de darm thuishoren. Het beschermsysteem vergist zich en valt ze aan. Daardoor zitten er in de darmwand veel ontstekingscellen.
  • Erfelijkheid
    Bij ongeveer 1 van de 4 mensen met colitis ulcerosa komt het in de familie voor.
  • Stress
    Of stress een rol speelt bij het ontstaan van colitis ulcerosa is niet zeker. Wel lijkt stress invloed te hebben op hoe erg de klachten zijn. Mensen met weinig stress hebben meestal minder klachten van hun colitis ulcerosa dan mensen met veel stress.

De chronische ontsteking wordt niet veroorzaakt door een virus, bacterie of parasiet.

Onderzoeken

Hoe wordt colitis ulcerosa vastgesteld?

Om een colitis ulcerosa vast te stellen bekijkt de arts uw darmen van binnen. Dat heet een kijkonderzoek en gebeurt met een endoscoop. Het bekijken van de dikke darm heet coloscopie.

Er wordt ook een klein stukje darm (biopt) weggehaald om te onderzoeken.    

Adviezen

Adviezen bij colitis ulcerosa

Bij colitis ulcerosa zijn er een aantal dingen die waarschijnlijk klachten kunnen uitlokken:

  • onregelmatig en ongezond eten, 
    bijvoorbeeld: veel alcohol, energiedrankjes, gevulde koeken, frikandellen en friet.
  • weinig bewegen, 
    bijvoorbeeld: veel binnen zitten, weinig sporten, alleen maar computeren en televisie kijken.
  • onregelmatig leven, 
    bijvoorbeeld: nachtdiensten draaien, vliegen naar landen in andere tijdzones, regelmatig laat gaan stappen en 's ochtends weer vroeg naar het werk moeten of juist een heel weekend in bed liggen.
  • veel stress,
    bijvoorbeeld: door een drukke baan, veel dingen tegelijk, geen rustmomenten, spanningen met collega's, problemen thuis, ernstige gebeurtenissen in de familie, geldzorgen.

U kunt ziekteaanvallen proberen te voorkomen door gezond te leven:

  • Eet en drink gezond.
    Als u diarree heeft, is het juist belangrijk om regelmatig en gezond te eten. Neem liefst 5 of 6 kleine maaltijden in plaats van 3 grotere.
    Drink ruim voldoende. Met diarree verliest u veel vocht. Sommige mensen geven aan dat alcohol, coffeine en drank met prik de diarree en/of winderigheid erger maken. Probeer ze zo min mogelijk te drinken als u er last van heeft.
    Een speciaal dieet is verder meestal niet nodig.
    U heeft met colitis ulcerosa meer kans op een tekort aan bepaalde vitamines (zoals vitamine B12), calcium en ijzer. Als u twijfelt of u genoeg hiervan binnenkrijgt, kunt u dit met een diëtist bespreken. 
  • Valt u af? Dan is het verstandig om een diëtist advies te vragen. U heeft dan misschien voeding nodig met meer energie en eiwitten.
  • Beweeg regelmatig.
  • Probeer stress te voorkomen. Bespreek met uw huisarts of bedrijfsarts hoe u dit kunt aanpakken.
  • Zorg voor genoeg nachtrust

Praten over colitis

Het kan enorm helpen als mensen in uw omgeving weten wat er met u aan de hand is. Vooral in tijden dat u veel last heeft van uw darmen kan begrip van de mensen om u heen veel helpen.
Wanneer u gemakkelijk over de colitis ulcerosa kunt praten, kan dat ook de stress verminderen.

vitamine B1

Vitamine B1 (thiamine) is nodig om uit voedingsmiddelen energie vrij te maken. Ons lichaam kan vitamine B1 niet zelf maken. Daarom moeten we het via ons voedsel binnenkrijgen.

Vitamine B1 verlaat het lichaam in kleine hoeveelheden via de urine. Om gezond te blijven is daarom telkens een nieuwe hoeveelheid vitamine B1 via het voedsel nodig. Soms volstaat de hoeveelheid vitamines in het voedsel niet.

Vitamine B1 is te gebruiken bij vitaminegebrek.

Bron: Apotheek.nl
Medicijnen

Medicijnen bij colitis ulcerosa

Bij een chronische darmontsteking krijgt u een of meer van de volgende medicijnen:

  • Aminosalicylaten zoals mesalazine en sulfasalazine .
    Deze medicijnen zijn er in tabletten, capsules, zetpillen en vloeistof die u via de anus in moet spuiten (klysma's). Ze remmen de darmontsteking.
    Vaak zijn de medicijnen levenslang nodig, soms maar korte tijd. Soms werken ze niet sterk genoeg en zijn corticosteroïden nodig.

  • Corticosteroïden zoals prednison of prednisolon
    Deze remmen en onderdrukken de ontstekingen in de darmen krachtiger dan de aminosalicylaten. U krijgt deze medicijnen bij een hevige darmontsteking. U neemt ze zo kort mogelijk, omdat corticosteroïden als u ze langdurig gebruikt bijwerkingen hebben als een bol gezicht, een dunne en kwetsbare huid en botontkalking. Ook deze medicijnen zijn er als pillen, zetpillen en als klysma's (vloeistof via de anus).

  • Immunosuppressiva,  zoals methotrexaat, tacrolimus en azathioprine
    Dit zijn medicijnen die de afweerreactie van het lichaam onderdrukken. 
    Deze medicijnen kunnen worden gebruikt bij ernstige ontstekingen of als de andere medicijnen hierboven niet goed werken. Het kan een paar maanden duren voordat deze medicijnen goed gaan werken. Deze medicijnen gebruiken mensen vaak langere tijd om de colitis ulcerosa goed onder controle te houden. U bent dan wel vatbaarder voor infecties.

  • Ciclosporine
    Dit is een medicijn dat de afweer extra krachtig onderdrukt. Het is er als capsules en als druppels om in een drank te doen.  
  • TNF-blokkers, zoals infliximabetanercept  en adalimumab .
    Deze medicijnen onderdrukken ook de afweer van het lichaam. Ze zorgen ervoor dat de ontstekingen afnemen en voorkomen dat ontstekingen weer erger worden. Deze medicijnen kunt u krijgen (via een infuus) als de andere medicijnen hierboven niet goed werken.

  • Diarreeremmers, zoals loperamide .
    Loperamide kan de diarree verminderen. Als u moet reizen of werken kan dat handig zijn.
    Loperamide werkt helemaal niet tegen de ontsteking van de darm.

mesalazine

Mesalazine behoort tot de 5-ASA-medicijnen.Mesalazine remt ontstekingen in de darmwand.

Artsen schrijven mesalazine voor bij de chronische darmontsteking colitis ulcerosa, zoals proctitis ulcerosa.

Bron: Apotheek.nl

sulfasalazine

Sulfasalazine behoort tot de zogeheten 5-ASA-medicijnen. In de darm wordt sulfasalazine gesplitst in mesalazine en sulfapyridine. Mesalazine werkt ontstekingsremmend op de darmwand. Sulfapyridine werkt vooral ontstekingsremmend bij gewrichtsklachten.

Artsen schrijven sulfasalazine voor bij chronische darmontstekingen zoals colitis ulcerosa en soms bij de ziekte van Crohn. Verder bij gewrichtsontstekingen, zoals reumatoïde artritis en de ziekte van Bechterew en bij huidaandoeningen, zoals lupus erythematodes:

Bron: Apotheek.nl

etanercept

Etanercept onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Het behoort tot de TNF-alfa remmers. Etanercept is een biological. Dit betekent dat het door levende cellen in celkweken wordt gemaakt.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, de ziekte van Bechterew en bij psoriasis.

Ze schrijven het soms voor bij andere chronische ontstekingen waarbij de eigen afweer is verstoord, zoals de ziekte van Crohn (chronische darmontsteking) en de ziekte van Wegener (chronische ontsteking van de bloedvaten).

Bron: Apotheek.nl

infliximab

Infliximab onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Het behoort tot de TNF-alfa-remmers. Infliximab is een zogenaamde biological. Dit betekent dat het door levende cellen in celkweken wordt gemaakt.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, de ziekte van Bechterew, psoriasis en bij de chronische darmziekten ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Het wordt soms gebruikt bij oogontsteking binnen in het oog (uveïtis) en bij sarcoïdose.

Bron: Apotheek.nl

azathioprine

Azathioprine onderdrukt afweerreacties van het lichaam.

Artsen schrijven het voor bij verschillende aandoeningen, zoals na een transplantatie om afweerreacties te onderdrukken, bij chronische darmziekten zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, reumatoïde artritis en lupus erythematodes (LE).

Artsen schrijven het ook voor bij bepaalde ernstige huidaandoeningen, zoals pemphigus vulgaris, dermatomyositis, polymyositis en zeer ernstig eczeem.

Verder schrijven ze het voor bij bepaalde bloedstollingsziekten, bij bloedarmoede door afbraak van de rode bloedcellen en bij een bepaalde vorm van chronische leverontsteking.

Bron: Apotheek.nl

tacrolimus

Tacrolimus is een afweeronderdrukker (immuno-suppressivum). Het remt ontstekingen en afweerreacties.

Artsen schrijven het voor na een orgaantransplantatie om afweerreacties te onderdrukken.
Artsen schrijven het soms voor bij nierziekten, zoals glomerulosclerose en nefrotisch syndroom.

Bron: Apotheek.nl

adalimumab

Adalimumab onderdrukt afweerreacties van het lichaam. Het behoort tot de groep van TNF-alfa remmers. Adalimumab is een zogenaamde biological. Dit betekent dat het door levende cellen in celkweken wordt gemaakt.

Artsen schrijven het voor bij reumatoïde artritis, de ziekte van Bechterew, juveniele idiopathische artritis (jeugdreuma), de chronische darmziekten ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, bij oogontstekingen in het oog (uveïtis) en bij de huidaandoeningen psoriasis en hidradenitis. Artsen schrijven het soms voor bij sarcoïdose (ziekte van Besnier-Boeck).

Bron: Apotheek.nl

loperamide

Loperamide vermindert diarree. Het wordt gebruikt bij acute en bij chronische diarree.

Bron: Apotheek.nl

prednisolon

Prednisolon is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednisolon voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose), reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra en lichtovergevoeligheid), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), ernstige allergische reacties, Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming) en nierziektes (zoals het nefrotisch syndroom).
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednisolon wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom).
    Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednisolon wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl

prednison

Prednison is een bijnierschorshormoon, ook wel corticosteroïd genoemd.
Bijnierschorshormonen remmen ontstekingen en overgevoeligheidsreacties. Ze zijn ook nodig om energie, mineralen en zouten vrij te maken en op te slaan.

Artsen schrijven prednison voor bij:

  • Aandoeningen met ernstige ontstekingen. Bijvoorbeeld luchtwegontstekingen (zoals astma, COPD en sarcoïdose) , reumatische aandoeningen (zoals reuma, polymyalgie en jichtaanvallen), darmziekten (namelijk colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn), het syndroom van Sjögren, bepaalde oogontstekingen, clusterhoofdpijn, lupus erythematodes (LE), ernstige huidontstekingen (zoals bij lepra), bepaalde bloedziekten (zoals de bloedstollingsziekte ITP), de ziekte van Duchenne (spierziekte), Bellverlamming (een vorm van gezichtsverlamming), bij nierziektes, zoals het nefrotisch syndroom en bij netelroos.
    Bij ontstekingsziekten wordt het op verschillende manieren toegepast: in een hoge dosering gedurende enkele dagen tot weken (stootkuur) en in een lagere dosering gedurende meerdere maanden (langdurige behandeling). Artsen schrijven het meestal voor als stootkuur.
  • Prednison wordt ook gebruikt om afstotingsreacties tegen te gaan na orgaantransplantaties en als onderdeel van een behandeling bij kanker.
  • Ook wordt het gebruikt om een tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormonen aan te vullen (zoals bij de bijnierziekten de ziekte van Addison, de ziekte van Cushing en het adrenogenitaal syndroom). Als men het op deze manier gebruikt heet het substitutietherapie.

Aandoeningen waarbij prednison wordt gebruikt zijn:

Bron: Apotheek.nl
Operatie

Operatie bij colitis ulcerosa

Soms is een darmoperatie nodig. Bijvoorbeeld:

  • als medicijnen niet genoeg helpen
  • bij een bloeding in de darm
  • bij een vernauwing of afsluiting van de darm
  • bij een gat in de darm (darmperforatie).

U kunt dan tijdelijk of blijvend een stoma krijgen. 

Soms haalt de chirurg de hele dikke darm weg. De dunne darm wordt aan de anus gehecht. De verbinding tussen darm en anus noemen we een pouch.

Hoe gaat het verder?

Hoe gaat het verder met colitis ulcerosa?

Colitis ulcerosa is helaas (nog) niet te genezen. Maar hoeveel en hoe vaak het klachten geeft, verschilt per persoon: de een heeft jaren geen klachten en dan opeens wel weer. De ander heeft een periode klachten en daarna nooit meer. De meeste mensen hebben periodes zonder klachten en periodes met klachten.  

Medicijnen kunnen de ziekte tot rust brengen, klachten verminderen en nieuwe ontstekingen voorkomen. Daarom is het meestal nodig om lang medicijnen te gebruiken, ook als u weinig of geen klachten heeft. Blijf uw medicijnen gebruiken zoals afgesproken met uw arts. Als een bepaald medicijn niet genoeg helpt, bespreekt u samen of u een ander, zwaarder medicijn kunt nemen.

Verder is het belangrijk om goed voor uzelf te blijven zorgen. Dat kan helpen om een nieuwe periode met klachten te voorkomen.

De arts controleert uw bloed regelmatig. Zo worden bijwerkingen van medicijnen op tijd opgespoord. 
Ook krijgt u regelmatig een darmonderzoek (coloscopie) om uw darm te controleren. Colitis ulcerosa geeft namelijk een licht verhoogd risico op darmkanker.

Hart- en vaatziekten en colitis ulcerosa

Colitis ulcerosa geeft waarschijnlijk een licht verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Bespreek daarom met uw huisarts of controle nodig is van uw gewicht, bloeddruk, bloedsuiker, nieren en cholesterol. Uw huisarts schat hiermee uw persoonlijke risico op hart- en vaatziekten. Kijk voor meer informatie bij hart- en vaatziekten.

Wanneer bellen

Wanneer contact opnemen met colitis ulcerosa?

Neem contact op met uw huisarts of maag-darm-leverarts in deze situaties:

  • De medicijnen helpen niet voldoende. 
  • De klachten, zoals buikpijn en bloedverlies, verdwijnen niet of worden steeds erger. 
  • De diarree houdt maar niet op. 
  • U valt steeds meer af. 
  • U heeft langer dan 3 dagen koorts. 
  • Uw gewrichten zwellen op en gaan pijn doen. 
  • Uw huid, ogen of mond raken ontstoken.
  • U heeft last van de bijwerkingen van de medicijnen.

Bij een verergering van colitis ulcerosa kunt u koorts krijgen, kortademig zijn en hartkloppingen krijgen.

Meer informatie
Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.