Ik stotter

In het kort

In het kort

  • Stotteren wil zeggen: niet vloeiend spreken.
  • Erfelijkheid speelt een belangrijke rol, samen met omgevingsfactoren.
  • Spanningen en emoties hebben invloed, maar zijn geen oorzaak van stotteren. 
  • Als stotteren niet vanzelf over gaat, kan therapie helpen. 
Wat is het

Wat is stotteren?

Veel mensen kennen stotteren als een niet-vloeiend spraakpatroon:

  • Een letter of lettergreep een aantal keer herhalen.
  • Een letter of lettergreep langer aanhouden.
  • Bij een bepaalde letter blokkeren.
  • Veel aarzelen of lange pauzes tussen twee woorden. 

Minder opvallend voor de buitenwereld is het vermijden van moeilijke woorden en het ontwikkelen van spreekangst, maar ook dit kan een uiting zijn van stotteren. 

Stotteren komt veel voor; in Nederland zijn er zo'n 170.000 mensen die stotteren.

Stotteren begint meestal bij jonge kinderen tijdens de taalontwikkeling (tussen de 2 en 5 jaar). Het stotteren kan dan binnen twee jaar vanzelf weer over gaan. Hoe langer het stotteren duurt, hoe groter de kans dat het niet vanzelf over gaat en dat het stotteren ook op volwassen leeftijd blijft bestaan. 

De invloed van stotteren op het dagelijks leven verschilt enorm per persoon. Een deel van de jongeren en volwassenen hebben het stotteren geaccepteerd als onderdeel van hun leven. Anderen hebben er last van, en bij een aantal mensen beïnvloedt het hun leven diepgaand. 

Wat merk ik

Wat gebeurt er tijdens het stotteren?

Spreken is een ingewikkeld proces waarbij de hersenen en spieren goed moeten samenwerken. Vanuit de linker hersenhelft (de temporale kwab) worden signalen gestuurd naar de spieren van de tong, lippen, kaak enzovoort. De hersenen instrueren de spieren om bepaalde bewegingen te maken. Bij het spreken zijn meer dan 100 spieren betrokken, die op het juiste moment, met de juiste snelheid en met de juiste kracht samen moeten trekken of moeten ontspannen. Dit vraagt veel coördinatie. De hersenen krijgen steeds informatie terug over de uitgevoerde bewegingen. 

Onderzoek duidt erop dat de afstemming tussen de hersenen en de spieren die voor spraak zorgen niet optimaal is bij mensen die stotteren. 

Oorzaken

Hoe ontstaat stotteren?

Het is nog niet helemaal duidelijk hoe stotteren ontstaat. Erfelijkheid is een factor, maar niet iedereen met een erfelijke aanleg voor stotteren zal ook daadwerkelijk gaan stotteren. Daarbij spelen ook omgevingsfactoren een rol. Denk aan spanningen en emoties in de tijd dat een jong kind leert spreken, en reacties van mensen in de omgeving als het kind een keer niet uit zijn woorden komt. 

Het onderzoek naar de oorzaak van stotteren is nog in volle gang. Het onderzoek richt zich momenteel op neurologische factoren: ontstaat stotteren door een afwijking in het zenuwstelsel? Iemand die stottert zou een kwetsbaar (spraak)motorisch systeem hebben: de timing van alle spierbewegingen die nodig zijn voor spraak is minder stabiel. Door emoties en slechte ervaringen rond het spreken worden de problemen met de spraak verergerd of blijven ze in stand. Hoe het precies zit met deze neurologische factoren, is nog niet duidelijk. 

Soms ontstaat stotteren op latere leeftijd, bijvoorbeeld na een ernstige emotioneel trauma. 

Behandeling

Stottertherapie

Een logopedist of een stottertherapeut kan vaststellen of er sprake is van stotteren en behandelen. Logopedie is zorg die nodig is als er problemen zijn met stem, spraak, taal, gehoor en slikken. Iedere logopedist heeft kennis over (de behandeling van) stotteren. Een stottertherapeut is een logopedist (of psycholoog) die zich in een vervolgopleiding heeft gespecialiseerd in stotteren. De stottertherapeut kan daarom ook complexe vormen van stotteren behandelen.  

Logopedisten en stottertherapeuten richten zich op therapieën waarvan wetenschappelijk aangetoond is dat ze effect hebben (evidence-based). Naast deze reguliere stottertherapieën zijn er alternatieve methoden ontwikkeld om stotteren te verminderen of weg te nemen. Deze therapieën noemt men niet-regulier.

Logopedie wordt vergoed in het basispakket; alle zorgverzekeraars vergoeden deze therapie dus. Niet-reguliere therapieën worden niet vergoed vanuit de basisverzekering, soms wel vanuit een aanvullende verzekering.

Meer informatie over de verschillende therapieën vindt u op de website van de Nederlandse Federatie Stotteren

Laatst herzien op

Vond u deze informatie nuttig?

Vond u deze informatie nuttig?
Heeft u nog een suggestie of opmerking? Dit is niet verplicht.
Kunt u toelichten waarom niet? Dit is niet verplicht.